Gratis wifi in het hotel, op het vliegveld of op een terras is handig, maar is openbare wifi veilig? Meestal gaat het goed, zeker nu bijna alle websites en apps hun verkeer versleutelen. Toch lopen reizigers op open netwerken meer risico dan thuis. Met deze 9 tips gebruik je openbare wifi veilig op vakantie, zonder dat je bang hoeft te zijn voor je wachtwoorden of bankgegevens.
In het kort
- Het grootste risico is een nepnetwerk met een geloofwaardige naam.
- Vraag de exacte netwerknaam na en zet automatisch verbinden uit.
- Gebruik een VPN, tweestapsverificatie en de officiële apps.
- Regel bankzaken liever via je eigen mobiele data of een reis-eSIM.
Waarom openbare wifi niet altijd veilig is
Op een openbaar netwerk deel je de verbinding met tientallen onbekenden. Is het netwerk niet goed beveiligd, dan kan iemand met de juiste software meekijken naar onversleuteld verkeer. Ook kun je je apparaat zichtbaar maken voor anderen op hetzelfde netwerk.
Het grootste gevaar zit vaak niet in het netwerk zelf, maar in een nepnetwerk. Een oplichter zet dan een eigen hotspot op met een geloofwaardige naam, zoals ‘Airport_Free_WiFi’ of de naam van je hotel. Maak je daar verbinding mee, dan loopt al je verkeer via zijn apparatuur. Dit heet ook wel een evil twin.
Een slotje in de adresbalk (HTTPS) beschermt de inhoud van wat je verstuurt, maar niet alles. Zo kan een nepnetwerk je doorsturen naar een namaakpagina die er precies uitziet als je inlogscherm.
Openbare wifi veilig kiezen: het juiste netwerk
1. Vraag de exacte netwerknaam na
Vraag bij de receptie, de bar of de balie hoe het netwerk precies heet. Zie je twee bijna identieke namen, kies dan niet op de gok. Een officieel netwerk met een wachtwoord dat je van het personeel krijgt, is een stuk betrouwbaarder dan een open netwerk zonder wachtwoord.
2. Zet automatisch verbinden uit
Je telefoon onthoudt netwerken en maakt er later automatisch weer verbinding mee. Een nepnetwerk met dezelfde naam als een eerder gebruikt netwerk kan daar misbruik van maken. Zet automatisch verbinden uit voor openbare netwerken en verwijder (‘vergeet’) netwerken die je niet meer nodig hebt.
Laat daarnaast het privé-wifiadres aanstaan. iPhones en de meeste Android-toestellen gebruiken dan per netwerk een ander, willekeurig hardware-adres. Daardoor is je toestel lastiger te volgen van hotel naar café naar luchthaven.
3. Wees kritisch op inlogpagina’s
Veel hotels en luchthavens tonen een inlogpagina voordat je internet krijgt. Vul daar nooit je creditcardgegevens of je gewone wachtwoorden in. Vraagt een gratis netwerk om meer dan een kamernummer, achternaam of e-mailadres, dan is dat reden om op te letten.
Bescherm je verbinding
4. Gebruik een VPN
Een VPN maakt een versleutelde tunnel tussen je apparaat en een server. Iedereen op hetzelfde wifi-netwerk ziet dan alleen versleuteld verkeer, ook de beheerder van een nepnetwerk. Kies een betrouwbare, betaalde VPN-dienst en installeer die thuis al. In sommige landen worden VPN-diensten geblokkeerd of is het gebruik ervan aan regels gebonden, dus check dit voor je vertrekt.
Zet in de VPN-app de functie aan die je internet blokkeert als de VPN-verbinding wegvalt (vaak kill switch genoemd). Op wifi die steeds even hapert, voorkomt dat dat je verkeer ongemerkt toch zonder bescherming verstuurd wordt.
5. Let op het slotje en HTTPS
Bijna alle grote websites gebruiken HTTPS. Krijg je toch een waarschuwing over een ongeldig certificaat of een ‘niet-beveiligde verbinding’, ga dan niet verder. Zo’n melding op openbare wifi kan erop wijzen dat iemand je verkeer probeert te onderscheppen.
6. Gebruik apps in plaats van de browser
De app van je bank, je mail of je reisorganisatie controleert de verbinding met de server vaak strenger dan een browser. Typ je toch een adres in de browser, doe dat dan zelf en klik niet op links uit onverwachte berichten.
Bescherm je apparaat en je accounts
7. Zet delen en AirDrop op slot
Zet bestandsdeling op je laptop uit en markeer het netwerk in Windows als openbaar netwerk. Zet AirDrop of Quick Share op ‘alleen contacten’ of uit. Zo kunnen vreemden op hetzelfde netwerk je apparaat niet zomaar zien of bestanden sturen.
8. Houd je software up-to-date
Installeer updates voor je telefoon, laptop, browser en apps voor vertrek. Updates dichten vaak beveiligingslekken die juist op onbekende netwerken misbruikt kunnen worden. Doe grote updates thuis, zodat je niet op een trage hotelverbinding hoeft te wachten.
9. Zet tweestapsverificatie aan
Met tweestapsverificatie heeft een dief aan alleen je wachtwoord niet genoeg. Zet het aan voor je mail, Apple- of Google-account, sociale media en je bank. Let op: ontvang je de codes per sms, zorg dan dat je Nederlandse nummer op reis bereikbaar blijft, of gebruik een authenticator-app.
Tip: gebruik je wachtwoordbeheerder. Die vult je wachtwoord alleen in op de echte website en niet op een namaakpagina. Vult hij ineens niets in, dan is dat een waarschuwingssignaal.
Wat doe je liever niet via openbare wifi?
Ook met een VPN is het verstandig om gevoelige zaken zo veel mogelijk via je eigen mobiele data te regelen. Denk aan:
- bankzaken en betalingen;
- inloggen bij de Belastingdienst of met DigiD;
- wachtwoorden wijzigen of nieuwe accounts aanmaken;
- gevoelige zakelijke documenten versturen.
Moet het toch via wifi, gebruik dan een VPN en de officiële app. Log daarna weer uit, zeker op een gedeelde computer in een hotellobby. Op zo’n computer kun je beter helemaal niet inloggen.
Het veiligste alternatief: je eigen verbinding
Je eigen mobiele data is op reis bijna altijd veiliger dan openbare wifi. Het verkeer gaat versleuteld naar de mast van de provider en een nepnetwerk speelt geen rol. Binnen de EU gebruik je je Nederlandse bundel meestal zonder extra kosten. Daarbuiten is een reis-eSIM een goede oplossing. Lees in eSIM of simkaart: wat is handiger op reis? welke vorm het beste bij je past.
Reis je met meerdere apparaten of met het hele gezin, dan kun je je eigen netwerk meenemen met een mobiele hotspot. In het artikel over MiFi en mobiele hotspots lees je hoe dat werkt. Je kunt ook de hotspot van je telefoon gebruiken voor je laptop. Zo hoef je het hotelnetwerk alleen te gebruiken voor dingen als streamen, waarbij niets gevoeligs over de lijn gaat.
Let op: buiten de EU kan je eigen bundel duur uitvallen. Check daarom altijd bij je eigen provider wat roaming in jouw bestemming kost voordat je mobiele data gebruikt.
Is het toch misgegaan?
Vermoed je dat je op een nepnetwerk hebt ingelogd of zie je vreemde activiteit op een account? Handel dan snel.
- Verbreek de verbinding met het netwerk en vergeet het in je instellingen.
- Wijzig via je mobiele data de wachtwoorden van de accounts die je hebt gebruikt, te beginnen met je mail.
- Bel je bank via het nummer op je bankpas of in de app als je bankgegevens hebt ingevuld, en laat je pas zo nodig blokkeren.
- Controleer in je accounts welke apparaten zijn ingelogd en log onbekende apparaten uit.
Wie deze stappen kent en de 9 tips toepast, kan openbare wifi veilig gebruiken op elke vakantie. Meer weten over de verschillende manieren om online te gaan? Bekijk het overzicht internet op reis.
Veelgestelde vragen over openbare wifi veilig
Wifi aan boord is een gedeeld netwerk, net als in een hotel. Je verkeer gaat via een satelliet of grondstation naar internet. Gebruik dus ook in de lucht een VPN voor gevoelige zaken en wees voorzichtig met inloggen.
Nee, WhatsApp-berichten zijn end-to-end versleuteld. Iemand op hetzelfde netwerk kan de inhoud niet lezen. Wel kan een oplichter proberen je via een nepinlogpagina een verificatiecode te ontfutselen, dus deel die code nooit.
Gratis VPN-diensten hebben vaak beperkingen in snelheid en datavolume, en sommige verdienen geld aan je gegevens. Voor af en toe gebruik kan een gratis versie van een bekende aanbieder volstaan. Lees altijd het privacybeleid voordat je er een installeert.
Een wachtwoord zorgt voor versleuteling tussen jouw apparaat en de router, maar als alle hotelgasten hetzelfde wachtwoord hebben, is het netwerk nog steeds gedeeld. Het is veiliger dan een open netwerk, maar de tips uit dit artikel blijven gelden.
Bluetooth hoeft niet uit als je oordopjes of een smartwatch gebruikt. Zorg wel dat je telefoon niet voor iedereen zichtbaar is en accepteer geen koppelverzoeken of bestanden van onbekenden.
